Συνοπτική Περιγραφή

Η τυπική δημόσια εκπαίδευση και κατάρτιση στην Κύπρο παρέχεται σε τρία επίπεδα

• το Υποχρεωτικό Eπίπεδο
• το Δευτεροβάθμιο Λυκειακό Επίπεδο και το Μέσο Τεχνικό και Επαγγελματικό Επίπεδο, και
• το Τριτοβάθμιο Επίπεδο

Πέραν των τριών επιπέδων που αναφέρθηκαν, λειτουργούν επίσης ιδιωτικά σχολεία στα επίπεδα της υποχρεωτικής και της δευτεροβάθμιας λυκειακής εκπαίδευσης. Τα σχολεία αυτά ακολουθούν σύνήθως ξένα εκπαιδευτικά συστήματα ( κυρίως το Αγγλικό και το Γαλλικό).

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι λειτουργούν ειδικά σχολεία για παιδιά με ειδικές ανάγκες (κωφά, τυφλά, παιδιά με νοητική υστέρηση, παιδιά με προβλήματα κινητικότητας και συμπεριφοράς) τόσο στο υποχρεωτικό όσο και στο δευτεροβάθμιο λυκειακό επίπεδο. Επισημαίνεται ότι η πλειοψηφία των παιδιών με ειδικές ανάγκες φοιτούν στα κανονικά σχολεία υποχρεωτικής και δευτεροβάθμιας λυκειακής εκπαίδευσης.

Α. Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Η Υποχρεωτική Εκπαίδευση διαρκεί 10 χρόνια (από τα 5 έως τα 15 χρόνια). Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα κατά τα χρόνια αυτά είναι κοινό για όλους τους μαθητές. Το Υ.Π.Π. της Κύπρου είναι αρμόδιο για την εκπαίδευση παιδιών ηλικίας τριών χρονών και άνω, που φοιτούν σε δημόσια, κοινοτικά και ιδιωτικά νηπιαγωγεία.

ΠΡΟΔΗΜΟΤΙΚΗ Εκπαίδευση

Η Προδημοτική Εκπαίδευση είναι υποχρεωτική και διαρκεί για ένα ακαδημαϊκό έτος, πριν την έναρξη της Δημοτικής υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Η Προδημοτική Εκπαίδευση είναι υπεύθυνη για τη συμπλήρωση του έργου της οικογένειας, την υποστήριξη, με κάθε τρόπο, της πληρέστερης δυνατής ανάπτυξης του παιδιού, την ικανοποίηση των βασικών αναγκών της προσωπικότητάς του και την έκθεσή του σε υποστηρικτικές και εποικοδομητικές εμπειρίες, με σκοπό να συνειδητοποιήσει τις ικανότητες και δυνατότητές του και να αναπτύξει θετική αυτοϊδέα.

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Νηπιαγωγείου αποσκοπεί σε έναν τρόπο ζωής που να διατηρεί, όσο το δυνατόν, περισσότερα στοιχεία από το φυσικό τρόπο ζωής της οικογένειας, με έμφαση στην ελεύθερη και δημιουργική δραστηριοποίηση του παιδιού, μέσα από εξατομικευμένες παιδοκεντρικές προσεγγίσεις, σε ένα περιβάλλον που ενισχύει τη συνεργατική μάθηση, τον πειραματισμό και την ομαδική εργασία. Έμφαση δίνεται στην απόδοση προσωπικής σημασίας στο κάθε παιδί ξεχωριστά, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες, τα χαρίσματα και τις ανάγκες του, στην αγάπη, στην υποστήριξη, στην εμπιστοσύνη, στην αποδοχή, στην ασφάλεια και στο σεβασμό της ατομικής διαφορετικότητας, ιδιαιτερότητας και ετερότητας.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η φοίτηση στο Δημοτικό Σχολείο είναι υποχρεωτική για όλα τα παιδιά που έχουν φτάσει την ηλικία των 5 ετών και 8 μηνών κατά την 1η Σεπτεμβρίου της χρονιάς που θα αρχίσει η φοίτησή τους. Επίσης, το Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης είναι υπεύθυνο για την εξασφάλιση της δυνατότητας φοίτησης σε όλα τα παιδιά από την ηλικία των τριών χρόνων σε νηπιαγωγεία. Στη βάση του Ενιαίου Εννιάχρονου Προγράμματος Εκπαίδευσης, βασικός στόχος της εκπαίδευσης που παρέχεται στο Δημοτικό Σχολείο είναι η εξασφάλιση και προσφορά σε όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από ηλικία, φύλο, οικογενειακό και κοινωνικό υπόβαθρο ή πνευματικές δυνατότητες, ίσων ευκαιριών μάθησης.

ΜΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Το Γυμνάσιο είναι μία αυτοτελής σχολική μονάδα γενικής κατεύθυνσης και αποτελεί τον πρώτο τριετή κύκλο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Συμπληρώνει τη γενική παιδεία που παρέχει το δημοτικό σχολείο και προετοιμάζει τους μαθητές να δεχτούν την παραπέρα αυξημένη γενική ανθρωπιστική παιδεία που παρέχει το ίδιο, προετοιμάζοντάς τους ταυτόχρονα για να παρακολουθήσουν στη συνέχεια το Ενιαίο Λύκειο ή την εκπαίδευση τεχνικής κατεύθυνσης που μπορούν να επιλέξουν μετά την αποφοίτησή τους από το Γυμνάσιο.

Ο Λυκειακός Κύκλος της Δημόσιας Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης προσφέρει ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης διάρκειας τριών χρόνων για μαθητές ηλικίας μεταξύ 15 και 18 χρόνων. Το Ενιαίο Λύκειο (Ε.Λ.) προσφέρει ένα πρόγραμμα μαθημάτων που υποδιαιρούνται σε μαθήματα Κοινού Κορμού, που είναι υποχρεωτικά για όλους τους μαθητές, μαθήματα Κατεύθυνσης τα οποία επιλέγει ο μαθητής ανάλογα με τις επιθυμίες του καθώς και μαθήματα Ειδικού Ενδιαφέροντος ή/ και μαθήματα Εμπλουτισμού τα οποία επιλέγει επίσης ο μαθητής επιδιώκοντας την ενασχόληση με διάφορους τομείς προς εμπλουτισμό ή ενίσχυση ή ικανοποίηση των ειδικών κλίσεων ή ενδιαφερόντων ή αναγκών που έχει.

Με βάση τις κοινωνικοοικονομικές, πολιτιστικές και εθνικές ανάγκες της Κύπρου, η Δημόσια Μέση Εκπαίδευση προσφέρει ίσες ευκαιρίες μόρφωσης και στοχεύει στην προαγωγή και ανάπτυξη μιας υγιούς και ηθικής προσωπικότητας με σκοπό να δημιουργήσει ικανούς, δημοκρατικούς και νομοταγείς πολίτες. Στοχεύει επίσης στην εμπέδωση της εθνικής ταυτότητας, των πολιτιστικών αξιών, των παγκόσμιων ιδανικών για Ελευθερία, Δικαιοσύνη, Ειρήνη και στην καλλιέργεια αγάπης και σεβασμού των ανθρώπων, με σκοπό την εμπέδωση της αλληλοκατανόησης και της δημοκρατίας.

ΜΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Στη Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση (ΜΤΕΕ) λειτουργούν προγράμματα Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης του συστήματος τυπικής εκπαίδευσης καθώς και προγράμματα Συστήματος Μαθητείας και Διά Βίου Εκπαίδευσης. Η Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση προσφέρεται σε δύο κατευθύνσεις, τη Θεωρητική και την Πρακτική Κατεύθυνση. Στα προγράμματα αυτά μπορούν να φοιτήσουν μαθητές/τριες που συμπλήρωσαν με επιτυχία την Γ΄ τάξη του Γυμνασίου. Η διάρκεια σπουδών και στις δύο κατευθύνσεις είναι τρία χρόνια. Μετά την επιτυχή συμπλήρωση του προγράμματος, οι μαθητές/τριες της ΜΤΕΕ αποκτούν απολυτήριο, το οποίο είναι αναγνωρισμένο ως ισότιμο του απολυτηρίου δημόσιου εξατάξιου σχολείου Μέσης Εκπαίδευσης.

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ - ΕΙΣΔΟΧΗ ΣTA ΙΔΡΥΜΑΤΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η απόκτηση απολυτηρίου είναι κριτήριο δικαιώματος εισδοχής στις Σχολές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης της χώρας. Στη συνέχεια, και λόγω του περιορισμένου αριθμού των θέσεων σ' αυτά τα ιδρύματα, αυτό το δικαίωμα συμπληρώνεται με την ανάγκη Εισαγωγικών Εξετάσεων που οργανώνονται από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού και οι οποίες αποσκοπούν στην κατάταξη και κατανομή των αποφοίτων, σύμφωνα με τα ενδιαφέροντα και το βαθμό επιτυχίας τους. Τονίζεται ότι οι Εισαγωγικές Εξετάσεις δεν μετρούν επίπεδα ικανοτήτων ή γνώσης αλλά έχουν ως μόνο σκοπό την κατάταξη. Το κριτήριο επιλεξιμότητας είναι το απολυτήριο.

Οι απόφοιτοι της Μέσης Εκπαίδευσης δικαιούνται εισδοχή στα Κρατικά Ιδρύματα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης της Κύπρου ή της Ελλάδας. Μεγάλος αριθμός αποφοίτων, μερικοί από τους οποίους κατέχουν τα αναγκαία πιστοποιητικά γλώσσας, διαλέγουν να παρακολουθήσουν Πανεπιστήμια και άλλες Ανώτερες Σχολές στο εξωτερικό.

Β. Διαθέσιμες επιλογές για τους μαθητές που διακόπτουν την φοίτηση τους στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Οι μαθητές ηλικίας 14-18 ετών που διακόπτουν την φοίτηση τους στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση μπορούν να ενταχθούν στο Σύστημα Μαθητείας.

Το Υπουργικό Συμβούλιο με απόφαση του με αριθμό 62.037 και ημερομηνία 23 Μαίου 2005, ανέθεσε στο Κέντρο Παραγωγικότητας Κύπρου τη διαχείριση του υφιστάμενου Συστήματος Μαθητείας και τη διαμόρφωση πρότασης για μια Νέα Σύγχρονη Μαθητεία.

Το Σύστημα Μαθητείας λειτουργεί από το 1963. Το Υπουργείο Εργασίας κα Κοινωνικών Ασφαλίσεων έχει τη διοικητική ευθύνη και το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού την ευθύνη για την εκπαίδευση. Καλύπτει ηλικίες από 14 - 18 ετών. Το Σύστημα Μαθητείας παρέχει εναλλασσόμενη εκπαίδευση και κατάρτιση. Η κατάρτιση παρέχεται στη βιομηχανία 3 φορές τη βδομάδα ενώ η εκπαίδευση 2 φορές τη βδομάδα σε Τεχνικές Σχολές. Η συνολική διάρκεια του Συστήματος Μαθητείας είναι 2 χρόνια. Μετά την επιτυχή συμπλήρωση της εκπαίδευσης/ κατάρτισης τους, οι μαθητευόμενοι παίρνουν το Πιστοποιητικό Συμπλήρωσης Μαθητείας, το οποίο αναγνωρίζεται από την κυβέρνηση και από την βιομηχανία.

Για σκοπούς εργοδότησης τους υπογράφεται στα κατά τόπους Επαρχιακά Γραφεία η «Σύμβαση Μαθητείας» μεταξύ εργοδότη, μαθητευόμενου και του πατέρα ή κηδεμόνα. Στη σύμβαση αναφέρονται οι όροι εργοδότησης που θα τηρηθούν.

Η λειτουργία του Συστήματος Μαθητείας βασίζεται στη τριμερή συνεργασία. Τα θεσμικά όργανα τα οποία είναι υπεύθυνα για την εφαρμογή της πολιτικής για το Σύστημα Μαθητείας είναι: Συμβούλιο Μαθητείας, Μικτές Επιτροπές Μαθητείας, Επιθεωρητές, Λειτουργός Μαθητείας.

Ποιοι είναι οι βασικοί σκοποί και στόχοι του Συστήματος Μαθητείας;

• Να προσφέρει τεχνική κατάρτιση στους νέους που εργάζονται στη βιομηχανία.
• Να δώσει όσο το δυνατό περισσότερους τεχνίτες σ’ εκείνα τα επαγγέλματα που υπάρχει έλλειψη εργατικού δυναμικού.
• Να ανυψώσει την τεχνική στάθμη των νεαρών εργαζομένων στη βιομηχανία, σύμφωνα με τις σύγχρονες αντιλήψεις και μεθόδους παραγωγής.
• Να αυξήσει τον αριθμό των ημιειδικευμένων εργατών στη βιομηχανία.

Τι ειδικότητες λειτουργούν στο Σύστημα Μαθητείας;

Αυτές καθορίζονται κάθε χρόνο σύμφωνα με τις ανάγκες της βιομηχανίας, τις διευκολύνσεις των εργαστηρίων, των κτιριακών εγκαταστάσεων και των εκπαιδευτών που είναι διαθέσιμοι στις Τεχνικές Σχολές.

Οι ειδικότητες που θα λειτουργήσουν τη σχολική χρονιά 2006-2007 είναι:

• Οικοδόμοι
• Επιπλοποιοί/Ξυλουργοί
• Μηχανικοί Αυτοκινήτων
• Ηλεκτρολόγοι Αυτοκινήτων
• Ηλεκτροτεχνίτες
• Ελασματουργοί/Συγκολλητές/Κατασκευές Αλουμινίων
• Υδραυλικοί/Συγκολλητές
• Τεχνίτες Οικιακών Συσκευών

Γ. Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Το σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο περιλαμβάνει τέσσερα διαφορετικά είδη εκπαιδευτικών ιδρυμάτων:

• Τα Κρατικά Πανεπιστήμια
• Τα Ιδιωτικά Πανεπιστήμια
• τις Δημόσιες Σχολές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης και
• τις Ιδιωτικές Σχολές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης.