Εκπαίδευση και Επαγγελματική Κατάρτιση στην Κύπρο-Συνοπτική Περιγραφή

Η τυπική δημόσια εκπαίδευση και κατάρτιση στην Κύπρο παρέχεται σε τρία επίπεδα:

Πέραν των τριών επιπέδων που αναφέρθηκαν, λειτουργούν επίσης ιδιωτικά σχολεία στα επίπεδα της υποχρεωτικής και της δευτεροβάθμιας λυκειακής εκπαίδευσης. Τα σχολεία αυτά ακολουθούν σύνήθως ξένα εκπαιδευτικά συστήματα ( κυρίως το Αγγλικό και το Γαλλικό).

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι λειτουργούν ειδικά σχολεία για παιδιά με ειδικές ανάγκες (κωφά, τυφλά, παιδιά με νοητική υστέρηση, παιδιά με προβλήματα κινητικότητας και συμπεριφοράς) τόσο στο υποχρεωτικό όσο και στο δευτεροβάθμιο λυκειακό επίπεδο. Επισημαίνεται ότι η πλειοψηφία των παιδιών με ειδικές ανάγκες φοιτούν στα κανονικά σχολεία υποχρεωτικής και δευτεροβάθμιας λυκειακής εκπαίδευσης.

α. Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Η Υποχρεωτική Εκπαίδευση διαρκεί 9 χρόνια (από τα 6 έως τα 15 χρόνια). Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα κατά τα χρόνια αυτά είναι κοινό για όλους τους μαθητές. Η υποχρεωτική εκπαίδευση περιλαμβάνει το Δημοτικό Σχολείο (που καλύπτει τα πρώτα 6 χρόνια) και το Γυμνάσιο (που καλύπτει τα τελευταία 3 από τα 9 χρόνια). Η υποχρεωτική εκπαίδευση παρέχεται δωρεάν σε όλους τους μαθητές: Κυπρίους, πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πολίτες άλλων χωρών.

Η Υποχρεωτική εκπαίδευση περιλαμβάνει τη διδασκαλία ευρέος φάσματος θεμάτων, και αποσκοπεί στην παροχή βασικών γνώσεων στους μαθητές που δεν θα συνεχίσουν τις σπουδές τους, και στην προετοιμασία των μαθητών που θα συνεχίσουν τις σπουδές τους στη δευτεροβάθμια λυκειακή εκπαίδευση.

Κατάλογος Δημόσιων Δημοτικών Σχολείων ανά Επαρχία

β. Δευτεροβάθμιο Λυκειακό Επίπεδο

Το Δευτεροβάθμιο Λυκειακό Επίπεδο διαρκεί 3 χρόνια, αποτελείται από τη Δευτεροβάθμια Λυκειακή Εκπαίδευση (Λύκεια) και τη Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση (Τεχνικές Σχολές).

i. Δευτεροβάθμια Λυκειακή Εκπαίδευση (Λύκεια)

Κατά τον πρώτο χρόνο, όλοι οι μαθητές των Λυκείων διδάσκονται τα ίδια μαθήματα (νέα και αρχαία Ελληνικά, μαθηματικά, φυσική, χημεία, βιολογία, ιστορία, θρησκευτικά, αγωγή του πολίτη, οικονομικά, Αγγλικά, Γαλλικά, πληροφορική, γυμναστική, μουσική και τέχνη). Κατά τα επόμενα δύο έτη, οι μαθητές διδάσκονται υποχρεωτικά μαθήματα (τα οποία όλοι είναι υποχρεωμένοι να παρακολουθούν) και μαθήματα επιλογής ( τα οποία επιλέγουν οι ίδιοι). Τα μαθήματα επιλογής παρέχουν την ευκαιρία στους μαθητές να αποκτήσουν βασική ή προχωρημένη γνώση σε συγκεκριμένα μαθήματα, ή να παρακολουθήσουν για πρώτη φορά ένα μάθημα στο οποίο έχουν ειδικό ενδιαφέρον.

Τα μαθήματα επιλογής που προσφέρονται σε επίπεδο βασικής ή προχωρημένης γνώσης περιλαμβάνουν (μεταξύ άλλων) τα ακόλουθα: αρχαία Ελληνικά, Λατινικά, μαθηματικά, φυσική, χημεία, λογιστική και χρηματοοικονομικά, βιολογία και ιστορία. Τα μαθήματα ειδικού ενδιαφέροντος περιλαμβάνουν (μεταξύ άλλων) τα ακόλουθα: περιβαλλοντικές σπουδές, πληροφορική, ιστορία, ψυχολογία, κοινωνιολογία και ιστορία των επιστημών.

ii. Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση (Τεχνικές Σχολές)

Η Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση προσφέρεται σε δύο κατευθύνσεις: τη Θεωρητική και την Πρακτική Κατεύθυνση. Η Θεωρητική Κατεύθυνση δίδει περισσότερη έμφαση στη διδασκαλία θεωρητικών μαθημάτων (μαθηματικών και φυσικής) ενώ η Πρακτική Κατεύθυνση επικεντρώνεται στην πρακτική (εργαστηριακή) εξάσκηση των μαθητών. Η διάρκεια σπουδών και στις δύο κατευθύνσεις είναι τρία χρόνια. Το πρώτο έτος σπουδών είναι κοινό κατά κατεύθυνση και κλάδο. Στο δεύτερο έτος, οι μαθητές επιλέγουν την Ειδικότητα που επιθυμούν.

Κατά τον πρώτο χρόνο τόσο της Θεωρητικής όσο και της Πρακτικής Κατεύθυνσης, οι μαθητές μπορούν να επιλέξουν έναν από τους εξής δεκατρείς Κλάδους: Μηχανολογία, Ηλεκτρολογία, Πολιτική Μηχανική και Αρχιτεκτονική, Σχεδιαστών, Χημικής Τεχνολογίας, Ξυλουργικής-Επιπλοποιϊας, Καλλιτεχνικών Σπουδών, Ένδυσης, Υποδηματοποιϊας και Δερμάτινων Κατασκευών, Αισθητικής-Κομμωτικής, Γεωπονίας, Υπηρεσιών, Ξενοδοχειακών και Επισιτιστικών Τεχνών.

Κατά το δεύτερο και τρίτο έτος σπουδών, οι μαθητές επιλέγουν μια από τις Ειδικότητες που προσφέρονται στα πλαίσια των προαναφερθέντων Κλάδων, ως ακολούθως:

• Μηχανολογία (Γενική Μηχανολογία, Μηχανικοί Παραγωγής- Εργαλειομηχανών, Υδραυλικών, Θερμικών και Ψυκτικών Συστημάτων, Συγκολλήσεων και Μεταλλικών Κατασκευών, Ηλεκτρομηχανολογικού Εξοπλισμού Ξενοδοχείων, Μηχανικής Αυτοκινήτων, Ηλεκτρολογίας-Ηλεκτρονικής των Αυτοκινήτων, Δικύκλων και Μηχανών Σκαφών), 
  
• Ηλεκτρολογία (Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις, Ηλεκτρονικά, Μηχανική Ηλεκτρονικών Υπολογιστών, Ηλεκτρικές Μηχανές, Αυτοματισμοί και Συστήματα Ελέγχου, Οικιακές Συσκευές, Ψύξη και Κλιματισμός, Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες), 
  
• Πολιτική Μηχανική και Αρχιτεκτονική (Πολιτική Μηχανική, Αρχιτεκτονική, Τοπογραφία, Οικοδομική, Βοηθών Εργαστηρίου), 
  
• Σχεδιαστών (Σχεδιαστών), 
  
• Χημικής Τεχνολογίας (Τεχνικών Χημικής Παραγωγής-Χημείου),
  
• Ξυλουργικής-Επιπλοποιϊας (Σχεδίασης και Κατασκευής Επίπλων, Ξυλουργικής-Επιπλοποιϊας), 
  
• Καλλιτεχνικών Σπουδών (Γραφικών Τεχνών, Διακοσμητικής, Κεραμικής-Αγγειοπλαστικής, Αργυροχοϊας-Χρυσοχοϊας),
  
• Ένδυσης (Σχεδιαστών Μόδας, Παραγωγής Ειδών Ένδυσης , 
  
• Υποδηματοποιϊας και Δερμάτινων Κατασκευών (Υποδηματοποιϊας και Δερμάτινων Κατασκευών), 
  
• Αισθητικής-Κομμωτικής (Κομμωτικής), 
  
• Γεωπονίας (Γενικής Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής, Ζωικής Παραγωγής),
  
• Υπηρεσιών (Υπαλλήλων Τουριστικών Γραφείων και Ξενοδοχείων, Στελεχών Πωλήσεων, Υπαλλήλων Λογιστηρίων και Τραπεζών, Ιδιαιτέρων Γραμματέων),
  
• Ξενοδοχειακών και Επισιτιστικών Τεχνών (Μαγειρικής-Τραπεζοκομίας).

iii. Διαθέσιμες επιλογές για τους μαθητές που διακόπτουν την φοίτηση τους στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Οι μαθητές ηλικίας 14-16 ετών που διακόπτουν την φοίτηση τους στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση μπορούν να ενταχθούν στο Σύστημα Μαθητείας. Το Σύστημα Μαθητείας είναι κοινό πρόγραμμα των Υπουργείων Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, και Παιδείας και Πολιτισμού. Το Υπουργείο Εργασίας έχει τη διοικητική ευθύνη για τη λειτουργία του Συστήματος, και το Υπουργείο Παιδείας έχει την ευθύνη για τη θεωρητική κατάρτιση των μαθητευομένων στις Τεχνικές Σχολές. 

Πέραν του Συστήματος Μαθητείας, οι διακόπτοντες τη φοίτηση μπορούν να επιλέξουν την παρακολούθηση μαθημάτων γυμνασιακού και λυκειακού επιπέδου στα Εσπερινά Γυμνάσια και Τεχνικές Σχολές που λειτουργεί το Υπουργείο Παιδείας. Με την ολοκλήρωση της φοίτησης τους, οι φοιτούντες στα Εσπερινά Γυμνάσια και Τεχνικές Σχολές αποκτούν πλήρως αναγνωρισμένα απολυτήρια Γυμνασίου, Λυκείου, ή Τεχνικής Σχολής.

γ. Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Το Τριτοβάθμιο Επίπεδο της εκπαίδευσης στην Κύπρο περιλαμβάνει αριθμό δημόσιων και ιδιωτικών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στα ιδρύματα αυτά περιλαμβάνεται το Πανεπιστήμιο Κύπρου, το οποίο άρχισε τη λειτουργία του το 1992.

• Υπάρχουν 19 ιδιωτικά κολλέγια (ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης) τα οποία ιδρύθηκαν όταν δεν υπήρχε πανεπιστήμιο στην Κύπρο. Ορισμένα από τα κολλέγια αυτά είναι συνδεδεμένα με πανεπιστήμια του εξωτερικού (κυρίως στην Βρεταννία). Οι φοιτητές συγκεκριμένων κλάδων σπουδών (όπως η Διοίκηση Επιχειρήσεων και η Μηχανική) μπορούν να τύχουν αναγνώρισης των σπουδών τους στην Κύπρο όταν συνεχίσουν τη φοίτηση τους στα προαναφερθέντα συνδεδεμένα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Οι κλάδοι σπουδών στα ιδιωτικά κολλέγια περιλαμβάνουν τη διοίκηση επιχειρήσεων, τις γραμματειακές σπουδές, την ηλεκτρολογία, την μηχανολογία, την πολιτική μηχανική, τις τηλεπικοινωνίες, τις ξενοδοχειακές και επισιστικές σπουδές, την τραπεζική, τη λογιστική, και την πληροφορική. 
  
  Κατάλογος Περιγραφών/Ιστοσελίδων Ιδρυμάτων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης και Κατάρτισης 
  
  
• Υπάρχουν επίσης 7 δημόσια ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης υπό την εποπτεία των ακόλουθων Υπουργείων: του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Ανώτερο Τεχνολογικό Ινστιτούτο, Ανώτερο Ξενοδοχειακό Ινστιτούτο Κύπρου, Μεσογειακό Ινστιτούτο Διεύθυνσης), του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος (Δασικό Κολλέγιο Κύπρου), του Υπουργείου Υγείας (Νοσηλευτική Σχολή), και του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης (Αστυνομική Ακαδημία Κύπρου). Η Σχολή Ξεναγών λειτουργεί υπό την αιγίδα του Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού (ο οποίος εποπτεύεται από τον Υπουργό Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού). 
  
  Κατάλογoς Περιγραφών/ΙστοσελίδωνΙδρυμάτων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης και Κατάρτισης 
  
  
• Το μόνο πανεπιστήμιο στην Κύπρο είναι το Πανεπιστήμιο Κύπρου. Το Πανεπιστήμιο Κύπρου περιλαμβάνει πέντε Σχολές και δεκαεπτά Τμήματα, ως ακολούθως: τη Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών (Τμήματα: Επιστημών της Αγωγής, Ξένων Γλωσσών και Φιλολογιών, Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, και Τουρκικών Σπουδών), Σχολή Θετικών και Εφαρμοσμένων Επιστημών (Τμήματα: Χημείας, Φυσικής, Πληροφορικής, Μαθηματικών και Στατιστικής και Βιολογικών Επιστημών), Σχολή Οικονομικών και Διοίκησης (Τμήματα: Οικονομικών, και Δημόσιας Διοίκησης και Διοίκησης Επιχειρήσεων), Φιλοσοφική Σχολή (Τμήματα: Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών, Κλασσικών Σπουδών και Φιλοσοφίας, και Ιστορίας και Αρχαιολογίας) και Πολυτεχνική Σχολή (Τμήματα: Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος, Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, και Μηχανολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Παραγωγής). 
  
  Ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου Κύπρου.

Β. Άτυπη Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση

Η Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού (ΑνΑΔ) είναι ημικρατικός οργανισμός που αρχικά ιδρύθηκε με το Νόμο 21 του 1974 με την ονομασία Αρχή Βιομηχανικής Καταρτίσεως Κύπρου. Την 1η Νοεμβρίου 1999 τέθηκε σε ισχύ ο περί Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού Νόμος αρ. 125(Ι) του 1999. Η Αρχή αναφέρεται στην Κυβέρνηση μέσω του αρμόδιου Υπουργού που, με βάση τον πιο πάνω νόμο, είναι ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Διοικείται από 13μελές Διοικητικό Συμβούλιο στο οποίο συμμετέχουν εκπρόσωποι της Κυβέρνησης, των Εργοδοτών και των Συντεχνιών. Η λειτουργία της άρχισε το 1979, με σημαντική δηλαδή καθυστέρηση, λόγω των δραματικών επιπτώσεων της τουρκικής εισβολής και κατοχής.

Οι δραστηριότητες της Αρχής αναπτύσσονται σε πέντε βασικές κατευθύνσεις:

• Στη διαμόρφωση ενιαίας πολιτικής κατάρτισης και ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού, σύμφωνης με τις προτεραιότητες της κοινωνικοοικονομικής πολιτικής της Κυβέρνησης, με βάση την οποία προωθούνται οι ανάλογες δραστηριότητες κατάρτισης και κατανέμονται οι δαπάνες.
• Στη συνεχή μελέτη των αναγκών της οικονομίας για καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό, με βάση την οποία διαμορφώνεται η ενιαία πολιτική κατάρτισης.
• Στον εκσυγχρονισμό του συστήματος κατάρτισης με τη δημιουργία της αναγκαίας υποδομής, τη συστηματοποίηση και πιστοποίηση της κατάρτισης και την εισαγωγή προτύπων επαγγελματικών προσόντων.
• Στην ενημέρωση των επιχειρήσεων και ατόμων για συνειδητοποίηση της ανάγκης για συνεχή κατάρτιση καθώς και στην παροχή σ’αυτούς συμβουλευτικών υπηρεσιών, και 
• Στη συνεχή ανάλυση και παρακολούθηση του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα της κατάρτισης και ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού και στην προώθηση ενεργειών για προσαρμογή της κυπριακής πραγματικότητας προς αυτό.

Μέσα από τις δραστηριότητες κατάρτισης, η Αρχή επιδιώκει κυρίως: 

• Την αναβάθμιση του επιπέδου της διεύθυνσης και την προσαρμογή των επιχειρήσεων στα νέα δεδομένα που δημιουργεί η επικείμενη ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
• Την επάνδρωση των επιχειρήσεων με ειδικευμένα στελέχη για επιτάχυνση της αναβάθμισης και του εκσυγχρονισμού τους.
• Την παροχή ειδικών δεξιοτήτων στους εργοδοτούμενους για βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων και των υπηρεσιών, καθώς και για την αύξηση της παραγωγικότητας, και 
• Την παροχή στους νέους γνώσεων και δεξιοτήτων που θα τους καταστήσουν παραγωγικά απασχολήσιμους.

Πέραν των προγραμμάτων που εγκρίνονται και επιχορηγούνται από την ΑνΑΔ, δημόσιοι και ιδιωτικοί παροχείς κατάρτισης προσφέρουν επιπρόσθετα προγράμματα κατάρτισης. Στους παροχείς αυτούς περιλαμβάνονται τα Επιμορφωτικά Κέντρα Ενηλίκων του Υπουργείου Παιδείας, όπου προσφέρεται ευρύ φάσμα προγραμμάτων σε θέματα εκμάθησης γλωσσών και προσωπικής ανάπτυξης. Στον ιδιωτικό τομέα κατάρτισης, οι περισσότεροι παροχείς προσφέρουν κυρίως προγράμματα μερικής παρακολούθησης σε θέματα σχετικά με τις επαγγελματικές ασχολίες των καταρτιζομένων, καθώς και προγράμματα προετοιμασίας για εξωτερικές εξετάσεις.

Άτυπη επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση προσφέρεται επίσης μέσω:

• Του Συστήματος Μαθητείας (που περιγράφηκε πιο πάνω),
• Των Κρατικών Ινστιτούτων Επιμόρφωσης του Υπουργείου Παιδείας, που προσφέρουν ποικίλες ευκαιρίες επιμόρφωσης σε θέματα εκμάθησης γλωσσών και προσωπικής ανάπτυξης,
• Το Κέντρο Παραγωγικότητας Κύπρου (που είναι τμήμα του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων), και το οποίο προσφέρει ταχύρρυθμα προγράμματα αρχικής κατάρτισης για τεχνικά επαγγέλματα, και 
• πολλούς ιδιωτικούς παροχείς κατάρτισης, οι οποίοι ειδικεύονται στην προετοιμασία μαθητών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για εξωτερικές εξετάσεις (για εισδοχή σε πανεπιστήμια, και για πιστοποίηση γνώσης ξένων γλωσσών). 
  

  Αρχή της Σελίδας